Rozmowa z Marią Zawal, dyrektorem Miejskiego Zakładu Komunikacji w Toruniu

rozmawiał: Krzysztof Golec | 2007-10-17 21:43

---

Sto szesnaście lat temu na ulice Torunie wyjechały pierwsze tramwaje konne. To piękna karta historii Torunia - historii pisanej liczbami przewiezionych pasażerów i przejechanych kilometrów. Dziś firma jest nowocześnie zarządzana, wprowadza nowe autobusy i tramwaje, stawia na ekologiczne źródła zasilania. O problemach tak dużego przedsiębiorstwa, gazie CNG, jak również pozyskiwaniu funduszy unijnych rozmawiamy z dyr. Marią ZAWAL.

Zacznijmy dość przewrotnie. Zwykle niewiele dobrego można powiedzieć o komunikacji miejskiej. Autobusy i tramwaje każdy widzi, dyrektora i do tego kobietę prawie wcale

To są tylko stereotypy, które szybko trzeba zmienić. I powiem nieskromnie - nam się to chyba udaje. Aczkolwiek zarządzanie tak ważnym przedsiębiorstwem dla miasta jest sporym wyzwaniem. Zresztą nigdy nie myślałam o posadzie dyrektora, po odejściu mojego poprzednika mgr inż. Andrzeja Syczyło w 2003 roku czasowo pełniłam tylko obowiązki.

Przez skromność nie mówi pani, ze pełniła je dobrze skoro przełożeni i prezydent Torunia zaakceptowali kandydaturę

Nie chciałabym tego komentować?, ale w MZK w Toruniu pracuję od 1978 roku i znam całą załogę, ich problemy, jak również meandry logistyczne Torunia.

Spotykamy się już kolejny raz w Grodzie Kopernika, po raz pierwszy mieliśmy sposobność porozmawiać podczas testu autobusu MAN zasilanego CNG. Co się zmieniło przez te 14 miesięcy?

Wiele. Nasza firma zaufała technice MANa i flota autobusów miejskich powiększyła się. Pod koniec 2003 roku, zakupiliśmy trzy pojazdy MAN NL 283. Aktualnie posiadamy 31 niskopodłogowych autobusów tej marki, co stanowi 24 proc. stanu inwentarzowego a reszta to: Jelcze 120M, M121M, M081MB, 120M3 i 120 MM2.

Wiem, iż marzy pani o odmłodzeniu floty autobusów i tramwajów. Jakie są możliwości finansowe w tym zakresie?

Istotnie, to zmartwienie chyba każdego dyrektora zarządzającego taką firma. Dążymy, aby wprowadzane do eksploatacji autobusy nie przekraczały resursu docelowego obliczonego na ok. 15 lat. Średnio nasze pojazdy pokonują rocznie ok. 70 tys. km w różnych warunkach atmosferycznych i przy zmiennym obciążeniu. Dlatego musimy sukcesywnie wymieniać je na nowe.

Jeśli chodzi o drugą część pytania, to podejmujemy działania o dofinansowanie z funduszy unijnych.

W 2006 roku zakupiliśmy 11 nowych autobusów MAN. Projekt był współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006 ("Odnowa infrastruktury transportu publicznego w Toruniu w latach 2005-2006"), Gminy Miasta Toruń oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W bieżącym roku zakupiliśmy 5 niskopodłogowych autobusów MAN spełniających wymogi normy Euro 4. Podpisaliśmy również umowę na najem, na okres roku, autobusu Lion's City z fabryczną instalacją CNG.

Aż miło usłyszeć, iż Toruń wyciąga rękę w stronę ekologicznych, choć droższych, autobusów zasilanych sprężonym gazem ziemnym. Skąd taka orientacja, skoro MZK w Bydgoszczy boi się tego tematu jak diabeł święconej wody?

Mamy pewne doświadczenia z tym napędem, testowaliśmy taki autobus już dwa razy. Wyniki sa pozytywne, ale na falowe wykorzystanie tej "zielonej techniki" jeszcze za wcześnie. Powodów jest kilka.

Pierwszy i podstawowy, to brak wydajnej stacji napełniania pozwalającej na zatankowanie autobusu w ciągu 15-20 minut. Istniejąca od dawna stacja w Inowrocławiu nie spełnia naszych oczekiwań (odległość, wydajność, logistyczne zabezpieczenie). Drugi, to potrzeba dofinansowania ze środków Unii Europejskiej. Jako zakład budżetowy nie jesteśmy w stanie pokryć całkowicie kosztów jego zakupu. A trzeba wiedzieć, iż takich autobusów należałoby zakupić kilkanaście, by mówić o korzyściach płynących z ich eksploatacji.

I wreszcie trzeci, równie istotny jak pierwszy i drugi razem wzięte. Polityka Ministerstwa Finansów nie jest transparentna. Nie mamy pewności, czy ministerstwo nie dołoży akcyzy na CNG. Wówczas takie przedsięwzięcie nie miałoby sensu.

Jesteśmy pragmatyczni, aczkolwiek niepoprawny optymizm pozwala nam wierzyć, ż dostaniemy zielone światło na zakup gazowych autobusów. W strefie ekologicznej Torunia, to idealne rozwiązanie.

Czy MZK w Toruniu wykonały symulację ekonomiczną polegającą na wyłuskaniu konkretnych korzyści z ewentualnej eksploatacji autobusów CNG?

I to bardzo dokładnie. Dyrektor ds. technicznych mgr inż. Piotr RAMA ze swoim gronem specjalistów wyliczył, iż autobus z fabryczną instalacja CNG oszczędzałby 30-35 groszy na każdym przejechanym kilometrze. Oznacza to, że już po 7-8 latach taki "zielony autobus" zaczyna zarabiać na siebie.

Jeśli dodamy nikłą emisję składników toksycznych i sadzy, znacznie mniejszą? niż określa norma Euro 4, to decyzja o zakupie byłaby ze wszech miar słuszna i opłacalna.

Czy w grę wchodzi tylko MAN, który nieodpłatnie był testowany na ulicach Torunia i Bydgoszczy?

Na temat Bydgoszczy nie mogę się wypowiadać, bo nie znam dokładnie tematu w Grodzie nad Brdą. My rozpisaliśmy ustawowy przetarg, którym zainteresowała się również Scania, ale na ta chwilę nie była w stanie zagwarantować fabrycznie nowego autobusu CNG wyposażonego zgodnie z naszymi wymaganiami.

Wspomniała pani o stacji napełniania dla MZK. Kiedy to nastąpi i czy stacja będzie ogólnodostępna?

To dobre pytanie do Pomorskiej Spółki Gazownictwa, która zobowiązała się? do wybudowania stacji sprężania gazu ziemnego (CNG) w tym roku. Ale znając realia i zawiłości formalno-prawne, nastąpi to nie wcześniej niż w styczniu 2008 r. Stacja ma być ogólnodostępna.

Dyrektywa Unii Europejskiej 2003/30/WE nakłada na pastwa członkowskie obowiązek podjęcia działań mających na celu stopniowe zwiększenie udziału biopaliw i innych paliw odnawialnych w taki sposób, aby do roku 2020 ich procentowy udział wynosił 20 proc. Jak to wygląda w MZK Toruń

Istotnie. Aczkolwiek nie wskazuje na preferencje dotyczące sprężonego gazu ziemnego. Równie dobrze mogą to być biopaliwa ukryte pod postacią płynnego lub gazowego paliwa dla transportu, ale produkowanego z biomasy.

Nasze doświadczenia w tej dziedzinie są znikome i trudno wyrokować co nas czeka za kilka lat.

Zmieńmy nieco profil rozmowy. Toruńskie tramwaje są jeszcze starsze od autobusów i wszystko na to wskazuje, ze ich czas dobiega końca. Czy bliskość bydgoskiej PESY wpłynęła znacząco na przyspieszenie decyzji o wymianie taboru?

Mamy 55 wagonów liniowych, ich ?średnia wieku to 22 lata. Niemal połowa przeszła kapitalny remont i modernizację. Wystarczy to na dalsza eksploatację? przez kolejne 15 lat.

Bydgoska PESA to już uznany na rynku producent pojazdów szynowych i w przyszłości nie wykluczamy zakupu. Bacznie przyglądamy się także podobnym konstrukcjom np. MODERTRANS z Poznania.

Ponadto jesteśmy objęci programem rozwoju sieci komunikacji tramwajowej do 2013 roku. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego województwo kujawsko-pomorskie, ze środków unijnych, otrzyma 951 mln euro. Część tej kwoty zostanie przeznaczona na rozbudowę i modernizację sieci tramwajowej w naszym mieście.

Plagą nowych autobusów jest wandalizm i brak poszanowania mienia służącego pasażerom. Jak pani i odpowiednie służby radzą? sobie z tym problemem?

To duży problem, dlatego przy zamawianiu nowych autobusów i tramwajów niezbędne jest aby były wyposażone w system monitoringu (plus cyfrowa rejestracja zdarzeń), system łączności z dyspozytorem, strażą miejska i policją.

Jednak znacznie większym zagrożeniem jest wandalizm pojawiający się na przystankach autobusowych. Wiaty są systematycznie demolowane, trudno to opanować. Ale mamy swoje skuteczne sposoby.

Jak pani rozwiązała problem gapowiczów w toruńskich środkach komunikacji?

No cóż, wstyd o tym mówić, ale nie mamy jeszcze tej kultury co w niektórych krajach europejskich. Tam pasażer spełnia swoją powinność bez szemrania.

Oprócz dwóch zewnętrznych firm zajmujących się kontrolą biletów zawieramy także umowy cywilno-prawne z kierowcami i motorniczymi, którzy poza godzinami pracy zajmują się również kontrolą biletów (z tego tytułu otrzymują prowizję w wysokości ok. 50% kwoty wyegzekwowanej). Zawieramy także umowy na obsługę konduktorską wybranych linii tramwajowych i autobusowych (zwłaszcza nocą)

Dziękując za rozmowę życzymy kolejnych 116 lat rozwoju!

przeczytaj także:

- Toruń stawia na autobusy CNG

- Wodorowe Mistrzostwa Świata - MAN z napędem hybrydowym

- Kielce - Mi?dzynarodowe Targi TRANSEXPO

Od redakcji: 116 lat historii, to kawał dziejów Polski. Był sierpień 1890 roku, gdy pomiędzy niemieckim zarządem twierdzy Toruń a prywatna firmą Havestadt i Contag w Berlinie zawarto umowę na ułożenie toru i eksploatowanie tramwaju konnego na trasie Bydgoskie Przedmieście - dworzec Torun Miasto. Tramwaje wyjechały na ulice Grodu Kopernika 16 maja 1891 roku.

---